DE COMMEWIJNE IN 1948

Omdat ik wist dat gedurende de oorlogsjaren de productiviteit bij Jagtlust op een laag pitje had gestaan, was ik nieuwsgierig of en hoe snel de productie weer op gang was gekomen. Zeker nu de plantage een andere eigenaar had gekregen. In De West  van 22-04-1949 vond ik algemene cijfers over de productie in het jaar 1948.

Interessanter was echter het artikel waarin deze cijfers stonden, een soort jaarverslag van het gehele Commewijne gebied. Boeiend genoeg om hieronder in het kort weer te geven. Voor de goede orde: het gebied was toen kleiner dan nu omdat het district Meerzorg toen nog bij Paramaribo hoorde. En ook in de grens met Para waren er kleine verschillen.

Op 31 december 1948 woonden in het district Commewijne 20417 personen, daarbij niet meegerekend de Bosnegers en de Indianen, naar schatting ruim 400 zielen.

De verdeling naar landsaard was als ‘t volgt.

Europeanen in Nederland geboren. 62

Europeanen elders geboren.           58

Creolen.                                       1892

Hindostanen.                               4675

Javanen.                                    13512

Chinezen.                                        58

Anderen.                                        160

De belangrijkste nog in bedrijf zijnde plantages waren:

Naam.                       Produkten. Aantal inwoners

Jagtlust.                    Koffie.   368

Voorburg.                  Koffie, citrus.  555

Susanna’s Daal.        Koffie, citrus.  

Belwaarde.                Koffie, citrus

Mariënburg en           Suiker.

  Zoelen.                                                     2476 (totaal van de vier plantages)

Sorgvliet en               Koffie, citrus

  Leliëndaal.                                                 503

Wederzorg.                Koffie, citrus.   246

Katwijk en

  Welgelegen.            Koffie, citrus.      353

Vriendsbeleid.            Koffie, citrus.   133

Spieringshoek.           Koffie, citrus.      16

Weltevreden.              Koffie, citrus.     69

De nieuwe Grond.      Citrus.           62

Johannesburg.           Citrus en koffie.     35

De Maasstroom.         Koffie.        118

Berlijn.                        Koffie. 42

Mariënbosch.             Citrus, koffie.      37

Alliance.                     Suiker. 397

Slootwijk.                   Koffie.   139

   Naast plantages kende men ook nog dorpsgemeenten en particuliere vestigingsplaatsen.

De dorpsgemeenten waren:

Nieuw-Amsterdam.     829 inwoners

Alkmaar.                      720 ,,

Tamaredjo.                1115 ,,

Margrita.                     916 ,,

Kroonenburg.             150 ,,

Storkoe.                     635 ,,

Bakkie.                       775 ,,

Particuliere vestigingsplaatsen:

Lust en Rust.     447

Nijd en Spijt.        93

Rust en Werk.   541

Frderiksdorp.     229

‘t Vertrouwen.    173

Vestigingsplaatsen waren door de overheid aangewezen gebieden waar zich kleine landbouwers konden vestigen met een eigen stukje grond. Omdat deze stukjes niet al te groot waren, moest men vaak bijverdienen op een plantage. Op deze manier kweekte de overheid een soort arbeidsreserve wanneer er veel plantagearbeiders weggingen.

De voornaamste middelen van bestaan waren landbouw, visserij, handel, houtkap en veeteelt.

De veestapel bestond uit:

Runderen  1830

Paarden  21

Muilezels  0

Schapen  46

Geiten  1074

Varkens  262

Karbouwen 16

Ook van 1950 was een jaarverslag beschikbaar. In vergelijking met 1948 was er een duidelijke afname van plantageprodukten. Hieronder de voornaamste cijfers.

                                                      1948 1950

Suiker, kg.                                      3.867.110 1.304.500

Melasse, liter                                 1.410.03 641.003

Rum, liter                                       477.512 256486

Koffie, kg.                                       441.945 281.143

Rijst, kg.                                         7.832.000 41.100

Bananen, bossen                           67.800 47.760

Wat betreft sinaasappelen en andere citrusvruchten was er wel een toename.

Bovenstaand cijfermatig overzicht is wel wat droge kost, maar biedt wel een basis om in volgende artikelen wat meer op sommige onderwerpen uit Commewijne in te gaan, afgewisseld met meer algemene zaken.

Jacob van der Burg.